زنجان نام استانی است در شمال غربی ایران که به صنایع دستی اش از قبیل چاقوسازی، ورشوکاری، نقره سازی و ملیله کاری معروف است. آب و هوای سرد و کوهستانی این شهر، آن را به یکی از سردترین نقاط ایران در زمستان و خنک ترین آن ها در تابستان تبدیل کرده است.
کد خبر: ۸۱۵۳۴۶
تاریخ انتشار: ۲۹ دی ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۰ 19 January 2020

به گزارش خبرنگار تابناک کرمانشاه درباره وجه تسمیه این استان حکایت های مختلفی وجود دارد چرا که نام آن در کتب تاریخی و سفرنامه های بزرگان بسیار آمده است. می گویند در گذشته نام این استان زندگیان به معنای اهل زند بوده است. زند نام کتاب مقدس زرتشتی دوران ساسانیان است. در دوره اشکانیان این استان را با نام شهین (منسوب به شاه) می شناختند.همچنین شهر زنجان در دوره قاجار به دلیل استقرار ایل خمسه در این ناحیه به نام خمسه شناخته می شد.تاریخ نویسان ساخت این شهر تاریخی را به دوره اردشیر بابکان نسبت می دهند.در اینجا به معرفی ۴ اثر تاریخی این استان می پردازیم.

گنبد سلطانیه

معرفی آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری استان زنجان/ گنبد سلطانیه، قلعه بهستان، بقعه پیراحمد زهرنوش، مسجد جامع سجاس

گنبد سلطانیه به عنوان شاهکاری از معماری دوره اسلامی، به عنوان بلندترین گنبد آجری جهان در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده‌ است. این بنا آرامگاهی متعلق به الجایتو، حاکم مغول در قرن ششم هجری قمری است که آن را وسط دشتی زیبا،‌ شبیه دشت‌های مغولستان بنا کرده‌ است. گنبد سلطانیه بین سال‌های ۷۰۲ یا ۷۰۳ تا ۷۱۲ هجری قمری ساخته شده‌است. این بنا به دستور الجایتو یا همان سلطان محمد خدابنده ساخته شد و خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی بر ساخت آن نظارت داشت. گنبد سلطانیه در حدود ۳۰۰ کیلومتری تهران و در شهر سلطانیه، در نزدیکی زنجان واقع شده و از دور در میان دشتی سرسبز چون نگینی آبی می‌درخشد. سلطانیه پایتخت مغولان در زمان الجایتو یا همان سلطان محمد خدابنده بود. پیش از آن شهری به این نام وجود نداشت و بر اساس آن‌چه که در نوشته‌های آشوری دیده می‌شود، حدود سده هشتم قبل از میلاد، اقوام ساکاراتی‌ها در دشت سلطانیه ساکن شدند. همچنین در زمان فرمانروایی مادها، اریباد خوانده شده و از سوی دیگر زمان پارت‌ها به ارساس شهرت پیدا کرده‌است. گنبد عظیم سلطانیه به صورت یک هشت ضلعی بنا شده که گنبد آن به صورت نیم‌کره‌ای به ارتفاع ۵۴ متر و قطر ۲۵ متر روی این هشت ضلعی قرار گرفته‌ است. گنبد به دلیل استفاده از کاشی‌های آبی رنگ، این گنبد به مانند نگینی فیروزه‌ای درآمده‌است. هر کدام از اضلاع این هشت ضلعی را مناره‌ای به اتمام می‌رساند. در وصف این مناره‌ها بسیار گفته‌ شده‌است. برخی معتقدند که این مناره‌ها برای پخش اذان در تمام سمت‌های گنبد است و برخی دیگر می‌گویند این‌ مناره‌ها، فدایی هستند و به محض وقوع زلزله فرو می‌ریزند تا بنا آسیب نبیند. بستر این بنا از طبقات فشرده شن و ماسه به عمق تقریبی ۸ تا ۱۰ متر تشکیل شده و از مقاومت بسیار خوبی برخوردار است.گفته می‌شود طی این سال‌ها (حدود ۷۰۰ سال) این بنای ۱۶۰۰ تنی تنها حدود ۸ سانتی‌متر نشست داشته‌است.

قلعه بهستان

معرفی آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری استان زنجان/ گنبد سلطانیه، قلعه بهستان، بقعه پیراحمد زهرنوش، مسجد جامع سجاس

قلعه بهستان یا کهن دژ در شهرستان ماه‌نشان در استان زنجان و در نزدیکی روستای بهستان و در کنار رود قزل اوزن جای گرفته است. دیرینگی این دژ به دوره مادها باز می‌گردد. فضای کلی قلعه به سه دسته شامل اتاق‌ها، دالان‌ها و راه‌پله‌ها تقسیم می‌گردیده‌است که گاه دارای سقفی تیزه‌دار و دارای محل‌هایی به شکل مثلث یا مدور روی دیوارها برای قرار گرفتن پیه‌سوز بوده‌ است.این دژ دارای راه‌پله‌های زیگزاگی در ضلع‌های غربی و شرقی است که روزگاری از پایینی‌ترین قسمت ضلع شمالی آن شروع می‌شده و حالا جز ویرانه‌ای تحمیل شده بر هسته اصلی قلعه به چیز دیگری شبیه نیست و به دلیل فرسایش طبقات زیرین آن، تردد در این مسیر خطرناک و تقریبا ناممکن است. راه‌پله‌های ضلع شمال غربی قلعه به عنوان یکی از مناطق دست نخورده و سالم دژ بهستان است که بالای این پله‌ها، اتاقی به شکل طاق محراب‌های مسجد دوران اسلامی تزئین شده متعلق به دوره اسلامی وجود دارد و راه‌پله‌های زیاد با عرض یک متر نیز اقتباس از این سبک معماری است.هم اکنون به دلیل تخریب زیاد تنها با عملیات کوهنوردی می‌توان بر بالای قلعه با تخته سنگهای عظیم مسطح آن رسید. قسمت بالای قلعه با گچ اندوده شده و داخل آن حوضی با ابعاد ۷ در ۳ متر و از جنس سنگ و ساروج قرار دارد که با استفاده از لوله‌های آب گلی نیم‌متری به اسم “گنگ” آب آن تامین می‌شده‌ است. برخی پیشینه این دژ را به زمان ماد نسبت می‌دهند. مادها از طریق مصب و کناره‌های رودخانه قزل اوزن وارد فلات ایران شدند و در روستاهایی همچون مادآباد در ۱۵ کیلومتری شهر ماه‌نشان مستقر شدند و وجود قلعه‌های دفاعی همچون “قلعه بهستان” در ۱۲ کیلومتری ماه‌نشان معماری زیبا و هنرمندانه‌ای را به نمایش گذاشته‌ است. اما بر اساس پژوهش‌های باستان‌شناسی تاکنون، پیشینه این دژ به دوره هخامنشیان به اثبات رسیده است. این دژ در دوره پس از اسلام و تا قرن پنجم نیز پابرجا بوده و کاربرد داشته‌ است.

بقعه پیراحمد زهرنوش
معرفی آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری استان زنجان/ گنبد سلطانیه، قلعه بهستان، بقعه پیراحمد زهرنوش، مسجد جامع سجاس

بناي معروف به پيراحمد زهرنوش امروزه در منتهی اليه جنوب شهر ابهر و در وسط ميدان پير قرار دارد. در حدود يك دهه پيش كه شهر گسترش زيادي نداشت، انتهاي خيابان ۱۷ شهريور، منطقه بازي بود كه بقعه پير احمد در آن قرار داشت. اين بنا پس از توسعه شهر و احداث خيابانها و معابر جديد، در وسط ميداني كوچك قرار گرفت و پيرامون آن كه در گذشته گورستان بود، به عنوان فضاي سبز ميدان در نظر گرفته شد. در هر صورت بعد از احداث ميدان، بناي تاريخي پير در وسط فضاي سبز ميدان كه با نرده هاي آهني محصور شده، قرار گرفت. اين بنا در واقع بقايای مجموعه اي است كه از دو بخش اصلی متصل و مرتبط با هم تشكيل شده است. بخش اول گنبد خانه ای مرتفع كه به دليل وجود سردابه ای در آن، محل دفن يك يا چند شخصيت مهم بوده و بخش دوم فضاهای غرب و شمال غرب گنبد خانه كه به گفته برخی پژوهشگران محل خانقاه و عبادتگاه بوده است. تصاوير باقی مانده بنا پيش از مرمت، نشان می دهد ساختمان گنبد خانه عليرغم آسيب های وارده بر آن، پا بر جا بود، اما بخشی كه به عنوان خانقاه معروف است، تا حدود زيادی تخريب شده و به صورت تلی از خاك در پيرامون بنا ديده می شود. نقشه اين بخش از بنا پس از كاوش های باستان شناسی سازمان ميراث فرهنگی استان آشكار شده است.

مسجد جامع سجاس
معرفی آثار تاریخی و جاذبه های گردشگری استان زنجان/ گنبد سلطانیه، قلعه بهستان، بقعه پیراحمد زهرنوش، مسجد جامع سجاس

مسجد جامع سُجاس یکی از آثار برجسته استان زنجان است که در ۱۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان خدابنده در شهر سجاس از توابع بخش سجاس رود قرار دارد. این مسجد به سبک مساجد شبستانی بنا شده است. آثار قوس‌های فرو ریخته در جرز شمالی نشان می‌دهد که این بنا با ملحقات و افزوده‌های دیگری با شبستان موجود، مجموعه کامل‌تری را تشکیل می‌داده است. بنای موجود، شبستان گنبدداری است که به سبک چهارطاقی احداث گردیده و جرزهای چهارگانه، سنگینی گنبد را به عهده گرفته‌اند. این مسجد به طور کلی از آجرهای به ابعاد ۵×۲۱×۲۱ سانتی‌متر ساخته شده است.این مسجد از نظر گچبری و کتیبه‌ها بسیار ارزنده و قابل توجه است. چهار کتیبه در این بنا به چشم می‌خورد، ابتدا کتیبه ساقه گنبد است که به خط نسخ ابتدایی گچبری گردیده و احتمالاً همزمان با احداث بنا بوده است. کتیبه فیلپوش‌ها که با خط ثلث زیبا نوشته شده است. این کتیبه با توجه به سبک نگارش، احتمال دارد که متعلق به دوران ایلخانیان باشد. زیر فیلپوش‌ها کتیبه بسیار ارزنده‌ای به عرض حداقل ۵۰ سانتی‌متر در گرداگرد مسجد نوشته شده که متن آن سوره تبارک است. این کتیبه با دو خط موازی در بالا و پایین محدود شده و بالای خطوط، کتیبه کوچک دیگری به خط کوفی اوایل قرن پنجم نوشته شده است. متن کتیبه به خط نسخ خوانا نوشته شده و با گچبری‌های بسیار زیبا و طرح‌های اسلیمی پرکار مزین گردیده‌ است.محراب مسجد سجاس با گچ‌بری‌های ارزنده متشکل از طرح‌های اسلیمی و گیاهی طراحی و اجرا شده‌اند. با توجه به شواهد موجود در معماری و تزئینات بنا می‌توان گفت این مسجد متعلق به اوایل قرن پنجم هجری قمری است.
 
منبع: تابناک
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار